cpr certification online
cpr certification onlinecpr certification onlinecpr certification online

 

Homocysteina jest aminokwasem siarkowym, powstającym w organizmie na drodze demetylacji metioniny – aminokwasu występującego w pokarmach białkowych dostarczanych z dietą. Jeśli procesy metaboliczne przebiegają właściwie, cząsteczka homocysteiny rozpada się do cysteiny lub dochodzi do remetylacji z powrotem w metioninę. Jeśli natomiast pojawiają się zaburzenia w metabolizmie, poziom homocysteiny w osoczu krwi podnosi się i zaczyna stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia. Nadmiar homocysteiny sprzyja m.in. powstawaniu nadciśnienia tętniczego, upośledzając rozszerzające działanie tlenku azotu na naczynia krwionośne.

 

Kontrola poziomu homocysteiny

 

Normy dla poziomu homocysteiny w osoczu krwi:

 

Ilość µmol/l Opis
5 -14 Prawidłowe stężenie
15 - 30 Łagodna hiperhomocysteinemia
>30-100 Średnio nasilona hiperhomocysteinemia
>100 Ciężka hiperhomocysteinemia

 

Wysoki poziom homocysteiny (hiperhomocysteinemia) może świadczyć o:

 

  • nadmiernej ilości białek pochodzenia zwierzęcego w jadłospisie i znikomej ilości warzyw - co jest dość częste. W takim przypadku, w pierwszej kolejności zaleca się wtedy obniżenie spożycia białek zwierzęcych w diecie.
  • niedoborach kw. foliowego, witamin B6 i B12,
  • genetycznie uwarunkowanym zaburzeniu metabolizmu tego aminokwasu – homocystynuria
  • mutacji genu metyleno-tertra-hydro-folianu (MTHFR)- nosicielami tego genu może być ok. 40% populacji, jednak zaburzenia metabolizmu homocysteiny występują u ok. 10-13% osób.
  • nadmiernym stosowaniu używek typu alkohol i papierosy - alkohol w nadmiarze może nawet dwukrotnie podwyższyć stężenie tego aminokwasu, gdyż upośledza wchłanianie witamin. Natomiast zawarte w dymie tytoniowym substancje dezaktywują witaminę B6 w wątrobie.

 

Jak foliany oraz witaminy B6 i B12 wpływają na obniżenie poziomu homocysteiny?

 

Witamina B6 jest kofaktorem enzymu, który przekształca homocysteinę w cystationinę, a następnie w cysteinę. Natomiast kwas foliowy i witamina B12 są dawcami grup metylowych, umożliwiających ponowną przemianę homocysteiny w metioninę. Zatem do prawidłowego przebiegu procesów przemiany homocysteiny, niezbędna jest odpowiednia ilość kwasu foliowego, witaminy B6, witaminy B12, a także cynku i trimetyloglicyny (czyli betainy - występuje w burakach). Betaina jest dawcą grup metylowych i bardzo skutecznie redukuje homocysteinę do nieszkodliwej metioniny.

 

Dieta i badania profilaktyczne

 

Jak łatwo wywnioskować, najczęstszą przyczyną zbyt wysokiego poziomu tego aminokwasu jest niedobór kwasu foliowego oraz witamin B6 i B12, co może być konsekwencją diety z nadmiarem mięsa i ubogiej w warzywa zielone. Należy zatem mięso spożywać z umiarem i koniecznie w towarzystwie dużej ilości warzyw (najlepiej surowych) takich, jak brokuły, kapusta, sałata, szpinak, brukselka, buraki, kalafior, pietruszka. Ważne są także pełne ziarna zbóż i otręby. Ponadto w diecie należy pamiętać także o jajkach, które są cennym źródłem witaminy B12 (mozna zjeść do 2-3 jajka dziennie), a także o bogatych witaminę B6 warzywach strączkowych. Niestety podczas obróbki żywności dochodzi do znacznej utraty niezbędnych witamin, dlatego należy niekiedy rozważyć konieczność suplementacji witamin.

 

Warto wspomnieć, że podwyższone stężenie homocysteiny może występować także w przebiegu niektórych chorób, np.: przy niewydolności nerek, cukrzycy typu 1 i 2, niedoczynności tarczycy, raka jajnika. Ponadto poziom tego aminokwasu jest niższy u kobiet, ale może wzrosnąć po menopauzie, ze względu na obniżoną syntezę estrogenów. Dlatego indywidualna suplementacja powinna być koniecznie poprzedzona badaniem krwi oraz konsultacją z lekarzem, aby wykluczyć ewentualne interakcje w przypadku innych schorzeń. W przypadku ciężkiej hiperhomocysteinemii konieczne jest leczenie pod nadzorem lekarza.

 

Temat szkodliwości nadmiaru homocysteiny we krwi jest w kręgach medycznych bardzo popularny od wielu lat – rocznie powstaje ogromna ilość publikacji naukowych! Warto więc zrobić badanie krwi, ponieważ już obniżenie poziomu homocysteiny w osoczu krwi o 25%, może spowodować spadek o 11% ryzyka choroby niedokrwiennej serca, a udaru mózgu o 19%. Kontrola poziomu tego aminokwasu powinna być zatem zalecana przez lekarzy równolegle z wykonaniem lipidogramu, jednak w praktyce wygląda to niestety inaczej. Czas to zmienić, bo przecież wcześniejsze wykrycie problemu i profilaktyka mogą zapobiec rozwojowi lub pomóc w leczeniu wielu chorób.

 

 

 

Źródła opracowania:

1. Kraczkowska S., Suchocka Z., Pachecka J.: "Podwyższone stężenie homocysteiny we krwi jako wskaźnik zagrożenia zdrowia", Biul.Wydz.Farm.AMW, 2005,3

2. Kozłowska-Wojciechowska M.:"Jak zapobiegać hiperhomocysteinemii. Naturalne źródła folianów i witamin z gr. B w polskiej diecie", Czynniki Ryzyka 2005, supl.11,25-26

3. Gąsiorowska D., Korzeniowska K., Jabłecka A.: "Homocysteina", Farmacja Współczesna 2008;1:169-175

4. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą, http://www.dach-liga-homocystein.org.